على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
670
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
آمدن و يا بهم برآمدن : منقبض شدن و به روى هم كشيده شدن . و جمع شدن و بسته شدن . و قهر كردن و آزرده شدن . و غضبناك شدن . و متنفر شدن . و رنجيده شدن . و مضطرب و پريشان شدن . و بهم بركردن : آزرده كردن و تصديع دادن . و بهم درشدن : مخلوط شدن و آميخته شدن . و برهم زده شدن . و بهم رسانيدن : بدست آوردن و ميسر كردن . و بهم رسيدن : يكديگر را ملاقات كردن . و ميسر شدن و حاصل شدن . و ظاهر گشتن و بوجود آمدن . و بهم زدن : آشفته كردن و باطل كردن و خراب كردن . بهم ( beham ) پ . كلمهء ايجاب يعنى بلى و آرى . بهماة ( bohm t ) ا . ع . واحد بهمى ( bohm ) . بهمار ( bahm r ) م ف . پ . متعدد و بسيار و چندين . بهمآميختگى ( be - ham - meyxtegi ) ا . پ . اختلاط . بهمآميخته ( be - ham - meyxte ) ص . پ . درهم و مخلوط و مختلط . به همان ( behm n ) ا . پ . مرادف فلان و به همان يعنى چون بطور مبهم خواسته باشند نام كسى و يا چيزى را بيان كنند اين كلمه را ذكر مىنمايند و گاه به همان كس و به همان چيز نيز مىگويند . بهمآور ( be - ham - var ) ص . پ . آنكه فراهم مىكند و مرتب مىسازد و ترتيب مىدهد . و مجتمع و مرتب . بهمبربسته ( be - ham - bar - baste ) ص . پ . موهوم و مشكوك . بهمبربسته ( be - ham - bar - baste ) ا . پ . گمان و وهم . بهمبرزدن ( be - ham - bar - zadan ) ف ل . پ . شتابزده شدن و شتابى كردن . بهمة ( bahmat ) ا . ع . ستور ريزه مانند بره و بزغاله و گوساله ج : بهم ( bahm ) و ( baham ) و بهام ( beh m ) و بهامات ج ج . بهمة ( bohmat ) ا . ع . كار سخت و مشكل . و دلاورى كه كسى بر او دست نيابد . و سنگ بزرگ . و لشكر . ج : بهم ( boham ) . بهمة ( bahemat ) ص . ع . ارض بهمة : زمين بهمىناك . بهمتان ( bahmat n ) ا . پ . سوسن سفيد و يا سوسن سرخ . بهمرسانيدن ( be - ham - ras nidan ) ف م . پ . حاصل كردن و بدست آوردن . بهم زدن ( be - ham - zadan ) ف م . پ . زير و رو كردن و خراب كردن و مخلوط كردن و بىترتيب كردن و آشفته كردن . بهمزده ( be - ham - zade ) ص . پ . مغلوب شده و شكست داده شده . و واژگون شده . و دلگير و غمگين . بهمزگ ( bahmazag ) ا . پ . تشى و خارپشت تيرانداز . بهمسائى ( be - ham - s i ) ا . پ . اصطكاك . بهمن ( bahman ) ا . پ . عقل اول . و راست گفتار و راست كردار . و كوچك بسياردان . و درازدست . و ابر بارنده . و ماه يازدهم از هر سال شمسى . و روز دويم از هر ماه شمسى و بنا بقاعدهء كليهء فارسيان چون نام روز با نام ماه موافق آيد آن روز را عيد كنند و جشن گيرند . و فرشتهاى كه موكل بر گاو و گوسپند و بيشتر چارپايان باشد و تسكين خشم و قهر كند و آتش غضب را فرو نشاند . و گياهى كه در اين ماه يعنى در ماه يازدهم گل مىكند و بيخ آن سرخ و سفيد است و در روز جشن بهمن كه انواع خورشها ترتيب مىدهند گل بهمن سرخ و سفيد را ميده كرده با نبات و قند مىخورند . و پر كندهاى برف كه بواسطهء حرارت آفتاب ناگاه از بالاى كوه سرازير شده فروافتد . و نام پردهاى از موسيقى . وا خ . نام اردشير پسر اسفنديار يعنى بهمن درازدست . و نام كوهى بسيار بلند . و قلعهاى در هندوستان . و چشمهاى در گرگان . و دزبهمن : قلعهاى بوده در حوالى اردبيل . بهمن ( bahman ) ا . ع . - مأخوذ از پارسى - بيخ نباتى مشابه ترب ستبر و بيشتر كج و دو قسم است سرخ و سپيد . بهمنا ( bahman ) و بهمنان ( bahman n ) ا . پ . بهمن سرخ و بهمن سپيد . بهمنجنه ( bahmanjane ) و بهمنچه ( bahmance ) ا خ . پ . يكى از جشنهاى مردم ايران كه در روز دويم ماه بهمن مىباشد و چنان كه گفتهايم چون نام روز با نام ماه مطابق شود آن روز را جشن كنند و در اين روز سپند را با شير مىخورند و گويند حافظه را قوت مىدهد و طعامى ترتيب مىدهند كه همهء حبوبات در آن مىباشد و گل بهمن سرخ و سپيد بر آن مىپاشند . بهمنزاد ( bahman - z d ) ا . پ . عقل كرهء مريخ . بهمننژاد ( bahman - nej d ) ص . پ . كسى كه از خاندان بهمن باشد . بهمنون ( bahmanun ) ا خ . پ . نام پادشاه پنجم از پادشاهان طبرستان . بهمنه ( bahmane ) ا . پ . چرخه . بهمنيار ( bahman - y r ) ا خ . پ . يكى از شاگردهاى شيخ بزرگوار ابو على سينا . بهمنين ( bahmanin ) ا . پ . بهمنان و بهمن سرخ و بهمن سفيد . به همه ( bohme ) ص . پ . چيز بىبها و بىقيمت و مغلوبنشدنى . بهمى ( bohm ) ا . ع . گياهى شبيه به